Setiap tahun, Malaysia menjana lebih daripada 23.8 juta unit e-waste dan sebahagian besar daripadanya masih dibuang secara haram ke dalam tong sampah biasa. Untuk syarikat, ini bukan sekadar isu alam sekitar. Di bawah Environmental Quality (Amendment) Act 2024 yang berkuat kuasa pada Julai 2024, denda boleh mencecah sehingga RM10 juta dan penjara 5 tahun. Panduan ini menerangkan langkah-langkah yang perlu syarikat anda ambil untuk buang e-waste dengan betul, selamat, dan mengikut undang-undang Malaysia.
Apa Itu E-Waste dan Kenapa Ia Masalah Besar?
E-waste atau sisa elektronik merujuk kepada mana-mana peralatan elektrik atau elektronik yang sudah lapuk, rosak, atau tidak lagi digunakan. Ini termasuk laptop, telefon pintar, server, pencetak, papan litar, dan bateri. Masalahnya, peranti elektronik mengandungi bahan berbahaya seperti plumbum (lead), merkuri, kadmium, dan bahan perencat api. Apabila dibuang ke tapak pelupusan biasa, bahan-bahan ini boleh meresap ke dalam tanah dan mencemarkan sumber air bawah tanah memberi kesan langsung kepada kesihatan awam dan alam sekitar.
Menurut Jabatan Alam Sekitar (DOE) Malaysia, e-waste dijangka mencecah 24.5 juta unit pada 2025. Majoriti masih berakhir di tapak pelupusan haram atau dibuang bersama sampah biasa menyalahi undang-undang bagi syarikat dan mendedahkan mereka kepada risiko denda besar.
Undang-Undang E-Waste di Malaysia : Apa Yang Syarikat Perlu Tahu
Di Malaysia, e-waste diklasifikasikan sebagai Scheduled Waste (Sisa Berjadual) di bawah Kod SW110 mengikut Environmental Quality (Scheduled Wastes) Regulations 2005. Ini bermakna ia dikategorikan sebagai bahan berbahaya dan tertakluk kepada peraturan ketat DOE. Syarikat yang menghasilkan e-waste wajib mendaftar dengan DOE sebagai penjana sisa berjadual, melabelkan dan menyimpan e-waste dalam bekas yang sesuai dengan simbol bahaya, menggunakan pengangkut dan kemudahan berlesen DOE sahaja, serta melaporkan semua pergerakan sisa melalui portal eSWIS (Electronic Scheduled Waste Information System).
Pindaan terbaru Environmental Quality (Amendment) Act 2024 telah meningkatkan denda maksimum sebanyak 20 kali ganda. Pelupusan haram kini boleh dikenakan denda sehingga RM10 juta dan penjara 5 tahun. Yang lebih penting, pengarah syarikat boleh dipertanggungjawabkan secara peribadi walaupun mereka tidak terlibat secara langsung dalam pelupusan tersebut.
Jenis-Jenis E-Waste Yang Biasa Dihasilkan Oleh Syarikat
Hampir semua syarikat menghasilkan e-waste tanpa menyedarinya. Berikut adalah jenis-jenis paling biasa beserta status bawah undang-undang Malaysia:
| Jenis E-Waste | Contoh | Status SW110 |
| Komputer & Laptop | Desktop lama, notebook, workstation | Ya wajib dilupuskan melalui vendor berlesen |
| Peranti Mudah Alih | Telefon syarikat, tablet, smartwatch | Ya termasuk aksesori berarus |
| Server & Rangkaian | Server rack, router, switch, access point | Ya kategori industri tinggi |
| Penyimpanan Data | HDD, SSD, pita simpanan, USB | Ya data mesti dimusnahkan dahulu |
| Peralatan Pejabat | Pencetak, pengimbas, faks, projektor | Ya semua peralatan elektrik |
| Bateri & UPS | Bateri lithium-ion, lead-acid UPS | Ya kategori berbahaya tinggi |
6 Langkah Untuk Syarikat Cara Buang E-Waste Dengan Betul
Proses pelupusan e-waste yang betul bukan sekadar telefon vendor dan serah barang. Ada prosedur yang perlu diikuti untuk memastikan pematuhan penuh terhadap peraturan DOE Malaysia dan melindungi syarikat daripada risiko undang-undang.
Langkah 1: Buat Inventori Aset
Senaraikan semua peralatan elektronik yang akan dilupuskan. Rekodkan jenama, model, nombor siri, dan status data dalam setiap peranti. Langkah ini penting untuk dokumentasi DOE, audit dalaman, dan proses pemusnahan data yang tepat. Tanpa inventori yang lengkap, anda tidak boleh membuktikan apa yang telah dilupuskan sekiranya berlaku pemeriksaan.
Langkah 2: Padamkan atau Musnahkan Data Terlebih Dahulu
Ini langkah yang paling kritikal dan paling kerap diabaikan oleh syarikat. Sebelum serahkan mana-mana peranti kepada vendor, pastikan semua data dipadamkan sepenuhnya. Format biasa atau delete fail tidak memadai — data masih boleh dipulihkan. Pilihan yang betul adalah data wiping bersijil menggunakan perisian khusus, degaussing untuk hard disk magnetik, atau pemusnahan fizikal bagi kes paling sensitif. Dapatkan sijil pemusnahan data daripada vendor anda sebagai bukti dokumentasi ini diperlukan untuk pematuhan PDPA Malaysia.
Langkah 3: Simpan E-Waste Mengikut Piawaian DOE
Letakkan e-waste dalam bekas berlabel yang menunjukkan kod SW110, tarikh penjana, dan simbol bahaya yang betul. Kawasan penyimpanan mesti selamat, terasing daripada kawasan kerja biasa, dan tidak terdedah kepada hujan atau sinaran matahari langsung. DOE boleh mengenakan denda hanya kerana penyimpanan yang tidak mematuhi piawaian walaupun anda merancang untuk melupuskan dengan betul.
Langkah 4: Pilih Vendor yang Berlesen DOE
Gunakan hanya syarikat pengurusan e-waste yang berlesen dan didaftarkan dengan DOE. Anda boleh semak status lesen mana-mana vendor melalui portal eSWIS DOE. Ini penting kerana menggunakan vendor tidak berlesen mendedahkan syarikat anda kepada denda penuh RM10 juta walaupun niat anda untuk melupuskan dengan betul. Di bawah undang-undang Malaysia, tanggungjawab ada pada penjana sisa, bukan vendor.
Langkah 5: Jadualkan Kutipan Atau Penghantaran
Hubungi khidmat kutipan e-waste yang berlesen untuk mengambil aset anda secara terus dari premis. Kaedah ini lebih selamat berbanding anda sendiri mengangkut e-waste kerana risiko pengendalian yang salah semasa perjalanan. Pastikan vendor mengeluarkan Consignment Note (CN) dokumen rasmi yang wajib menemani setiap pengangkutan sisa berjadual di Malaysia.
Langkah 6: Dapatkan Sijil Pelupusan (Certificate of Disposal)
Selepas proses selesai, anda mesti menerima Certificate of Disposal yang sah daripada vendor. Dokumen ini membuktikan e-waste anda telah dilupuskan secara bertanggungjawab di kemudahan berlesen. Simpan dokumen ini sekurang-kurangnya 3 tahun ia diperlukan untuk rekod audit DOE, pelaporan eSWIS, dan disclosure ESG di bawah National Sustainability Reporting Framework (NSRF) Malaysia.
Risiko Jika Syarikat Anda Buang E-Waste Secara Salah
Ramai pengurus syarikat tidak menyedari betapa seriusnya risiko yang dihadapi apabila e-waste tidak dilupuskan dengan betul. Ini bukan hanya isu alam sekitar ia isu undang-undang, keselamatan data, dan reputasi korporat yang boleh memberi kesan jangka panjang kepada perniagaan anda.
Dari segi undang-undang, denda sehingga RM10 juta dan penjara di bawah Environmental Quality (Amendment) Act 2024 adalah risiko nyata yang telah dikenakan kepada syarikat di Malaysia. DOE kini mempunyai kuasa untuk menjalankan pemeriksaan mengejut di mana-mana premis perniagaan. Dari segi keselamatan data pula, hard disk yang dibuang tanpa pemusnahan data yang betul boleh menyebabkan kebocoran maklumat sulit mendedahkan syarikat kepada tuntutan di bawah PDPA (Personal Data Protection Act) Malaysia. Dan dari sudut ESG, syarikat tersenarai di Bursa Malaysia perlu mendedahkan data pengurusan e-waste mereka menjelang 2027 di bawah NSRF. Rekod yang tidak lengkap boleh menjejaskan penarafan ESG dan keyakinan pelabur.
Kenapa Pilih Vendor E-Waste Yang Bertauliah?
Tidak semua syarikat pengurusan e-waste menawarkan tahap pematuhan yang sama. Ada vendor yang menawarkan harga murah tetapi tanpa dokumentasi lengkap dan ini yang berbahaya kepada syarikat anda. Apabila memilih vendor, pastikan mereka menyediakan lesen DOE yang sah dan boleh disemak, sijil pemusnahan data, laporan inventori aset yang terperinci, Certificate of Disposal untuk rekod audit, khidmat kutipan terus dari premis, serta pilihan remarketing atau refurbishment untuk aset yang masih bernilai.
Taztech Sdn Bhd menyediakan penyelesaian pengurusan e-waste yang menyeluruh untuk syarikat di Shah Alam, Selangor, dan seluruh Klang Valley. Daripada kutipan dan pengangkutan hingga pemusnahan data bersijil kami uruskan kesemuanya dalam satu proses yang teratur dan mematuhi DOE sepenuhnya. Hubungi kami hari ini untuk konsultasi dan sebut harga percuma.
Soalan Lazim (FAQ)
Adakah syarikat wajib menggunakan vendor berlesen untuk buang e-waste?
Ya. Di bawah Environmental Quality (Scheduled Wastes) Regulations 2005, semua syarikat yang menjana e-waste (SW110) wajib menggunakan pengangkut dan kemudahan pelupusan yang berlesen oleh DOE. Menggunakan vendor tidak berlesen adalah kesalahan jenayah walaupun anda tidak menyedarinya — dan tanggungjawab undang-undang terletak pada syarikat penjana sisa, bukan vendor.
Berapa lama syarikat perlu simpan rekod pelupusan e-waste?
DOE mengesyorkan rekod disimpan sekurang-kurangnya 3 tahun. Ini termasuk Consignment Note, Certificate of Disposal, dan laporan eSWIS. Rekod ini diperlukan semasa pemeriksaan DOE atau audit ESG dalaman.
Bolehkah syarikat hantar e-waste terus ke pusat kitar semula biasa?
Tidak. Pusat kitar semula biasa tidak berlesen untuk mengendalikan Scheduled Waste SW110. Anda mesti menggunakan kemudahan yang didaftarkan khusus oleh DOE untuk e-waste industri dan komersial. Anda boleh semak senarai kemudahan berlesen melalui portal eSWIS.
Apa yang berlaku kepada data dalam hard disk jika saya serahkan kepada vendor e-waste?
Vendor yang bertauliah akan melakukan data wiping bersijil atau pemusnahan fizikal hard disk sebelum proses kitar semula. Anda akan menerima sijil pemusnahan data sebagai bukti. Jangan serahkan peranti kepada mana-mana pihak tanpa jaminan prosedur ini ia risiko besar di bawah PDPA Malaysia. Ketahui lebih lanjut tentang khidmat pemusnahan data yang kami tawarkan.
Adakah syarikat boleh dapat bayaran balik untuk e-waste yang diserahkan?
Ya, untuk aset yang masih bernilai. Melalui proses asset remarketing atau refurbishment, syarikat boleh mendapat pulangan daripada peralatan lama yang masih boleh digunakan semula. Hubungi Taztech untuk penilaian percuma nilai aset anda.
Berapa kos untuk khidmat kutipan e-waste syarikat?
Kos bergantung kepada jenis aset, kuantiti, lokasi, dan khidmat tambahan seperti pemusnahan data. Taztech menawarkan sebut harga percuma berdasarkan keperluan spesifik syarikat anda. Hubungi kami untuk perbincangan lanjut.
Adakah Taztech meliputi kawasan di luar Shah Alam?
Ya. Taztech menyediakan khidmat kutipan e-waste di seluruh Selangor, Kuala Lumpur, dan kawasan Klang Valley. Untuk kawasan lain, sila hubungi kami untuk pengesahan ketersediaan perkhidmatan.
Lagi soalan lazim boleh rujuk sini.
=====================
Rujukan: Jabatan Alam Sekitar Malaysia (DOE) · Portal eSWIS DOE · Environmental Quality (Scheduled Wastes) Regulations 2005 · Environmental Quality (Amendment) Act 2024